Từ ngày nhận bàn giao, dữ liệu GIS sẽ đi vào những việc cụ thể: tìm hồ sơ, lập danh sách, thống kê và cập nhật. Một lần kiểm tra bám vào các việc ấy giúp người nhận biết bản dữ liệu đã sẵn sàng đến đâu.
Trong tình huống minh họa, lớp đoạn đường mở bình thường và số bản ghi khớp bảng bàn giao. Nhưng tìm mã trên biên bản lại mở hồ sơ của đoạn kế bên. Lỗi liên kết chỉ lộ ra khi thử tra cứu. Vì vậy, việc nhận dữ liệu đi qua cả tệp, nguồn đối chiếu và thao tác sử dụng.
Mục đích sử dụng là điểm xuất phát
Bản mô tả phạm vi là cơ sở cho buổi nhận dữ liệu: lớp cần bàn giao, khu vực, thời điểm, hệ tọa độ, trường thông tin và hồ sơ liên quan. Với lớp đường, một bản ghi có thể đại diện cả tuyến, đoạn giữa hai nút hoặc đoạn do một đơn vị quản lý. Hiểu đúng đơn vị này mới đối chiếu được mã, số lượng và lịch sử.
Những phần đầu bài còn thiếu được hai bên làm rõ trước khi kết luận đạt. Mức chấp nhận gắn với công việc sử dụng và tiêu chuẩn áp dụng, thay vì lấy một tỷ lệ lỗi chung cho mọi bộ dữ liệu.
ISO 19157-1:2023 đưa ra khung mô tả, đánh giá và báo cáo chất lượng dữ liệu địa lý. Khung đó hỗ trợ cách tổ chức đánh giá; ngưỡng chấp nhận cụ thể vẫn cần được xác định cho phạm vi bàn giao.
Rà cấu trúc và những lỗi lặp lại
Lượt rà đầu tiên giúp tìm những lỗi xuất hiện trên nhiều hồ sơ: thiếu trường, sai kiểu dữ liệu, mã trùng ngoài quy tắc, ngày tháng không hợp lệ hoặc liên kết bị đứt. Thực hiện trên bản sao và đối chiếu với danh mục bàn giao để giữ nguyên dữ liệu nhận ban đầu.
Tổng số đối tượng là một điểm đối chiếu, nhưng tập mã mới cho biết phần nào thiếu hoặc phát sinh. Một đối tượng bị thiếu và một đối tượng bị lặp có thể làm tổng số vẫn bằng nhau. Ghi được mã liên quan giúp bước sửa đi thẳng vào hồ sơ cần xử lý.
Với hình học, Check validity của QGIS hỗ trợ phát hiện hình học không hợp lệ; nhóm Check Geometry cung cấp các phép kiểm tra chi tiết hơn. Quy tắc được chọn theo lớp dữ liệu: đầu tuyến hở có thể là lỗi của mạng đường cần nối, còn hai nét giao nhau ở cầu vượt không nhất thiết phải tạo nút nối. Hình học hợp lệ cũng không thay cho việc kiểm tra vị trí và mã đối tượng.
Nếu dùng Fix geometries, kết quả được xuất riêng để so với đầu vào. Công cụ có thể tạo hình học nhiều phần, nên số đối tượng, hình dạng và liên kết mã được kiểm tra lại sau sửa. Với các lớp đang lệch nhau, hệ tọa độ và nguồn đối chiếu được làm rõ trước khi chọn cách hiệu chỉnh.
Danh sách lỗi từ lượt rà này là cơ sở trao đổi với bên bàn giao. Tiếp theo, thử đi từ mã trên biên bản đến đúng đoạn đường và hồ sơ liên quan.
Đối chiếu hồ sơ gốc ở những trường hợp đáng nghi
Quay lại ví dụ đoạn đường. Chọn hồ sơ ở nhiều khu vực và đợt kiểm tra, gồm cả đoạn từng được chia hoặc nhập lại và bản ghi thiếu ảnh. Từ mã trên biên bản, tìm đoạn trên bản đồ; rồi đi ngược từ đoạn ấy về biên bản, ảnh và ngày quan sát. Đối chiếu tên tuyến, vị trí đầu cuối và phạm vi kiểm tra trên nguồn được phép dùng làm căn cứ. Khi mã không khớp, ghi rõ đoạn nào đang mở nhầm hồ sơ nào, thay vì chỉ đánh dấu “lỗi thuộc tính”.
Một mẫu nhỏ có thể phát hiện vấn đề và gợi ý nơi cần kiểm tra tiếp, nhưng không cho phép tuyên bố cả bộ dữ liệu đạt một tỷ lệ chính xác. Muốn ước lượng chất lượng cho toàn bộ khu vực phải thiết kế cách chọn mẫu, nguồn tham chiếu và phương pháp tính phù hợp. Nếu cần chứng minh độ chính xác vị trí, điểm hoặc dữ liệu tham chiếu phải có nguồn, thời điểm và chất lượng đủ để làm căn cứ; việc hai lớp trông trùng nhau trên màn hình chưa đủ.
Với đối tượng có ảnh hưởng lớn đến quyết định quản lý, hoặc nhóm đã xuất hiện nhiều lỗi, có thể cần kiểm tra toàn bộ nhóm đó thay vì suy rộng từ vài hồ sơ. Phần không có hồ sơ gốc hoặc chưa thể ra hiện trường phải được ghi là chưa xác minh, không tự chuyển thành “đúng”.
Thử trọn một công việc trên dữ liệu sẽ nhận
Để người sẽ sử dụng dữ liệu làm thử một việc vốn diễn ra ở đơn vị. Trong ví dụ: tìm đoạn đường theo mã biên bản, xác nhận vị trí đầu cuối, mở lần kiểm tra mặt đường gần nhất và ảnh kèm theo, rồi ghi nhận một thay đổi trên môi trường thử. Người tiếp nhận kiểm tra lại kết quả bằng quyền truy cập của mình. Nếu phạm vi bàn giao chỉ là dữ liệu, thực hiện lượt thử trong công cụ GIS dự kiến dùng và ghi rõ thao tác cập nhật nào chưa thuộc phạm vi.
Lượt thử bổ sung bằng chứng về khả năng sử dụng, bên cạnh kiểm tra chất lượng toàn bộ dữ liệu. Nếu không tìm được ảnh vì liên kết bị đứt, cần xem lỗi nằm trong dữ liệu bàn giao, đường dẫn tệp hay cấu hình của hệ thống trước khi giao việc sửa.
Nhận đúng phiên bản đã kiểm tra
Ghi lỗi đủ cụ thể để sửa và thử lại: “D-12 mở biên bản của D-13”. Nếu lỗi đến từ bảng đối chiếu mã dùng chung, rà cả đối tượng chịu ảnh hưởng. So trước và sau sửa theo tập mã, hình học và liên kết; tổng số bằng nhau vẫn có thể che một bản ghi mất và một bản phát sinh nhầm. Hình học đổi có thể cần tính lại quan hệ giao nhau hoặc liên thông.
Biên bản nhận ghi phần đạt, lỗi còn lại, ngoại lệ được chấp nhận và phần chưa xác minh. Chẳng hạn, đoạn thiếu hồ sơ nguồn có thể để tham khảo; việc đưa vào thống kê chính thức theo tiêu chí và thẩm quyền của công việc.
Giữ tên gói, ngày, danh mục tệp cùng nguồn, hệ tọa độ, mô tả trường và hướng dẫn cập nhật. Mã băm hỗ trợ nhận đúng tệp; kết quả kiểm tra mới là căn cứ về chất lượng. Khi tệp đổi, kiểm tra lại phần bị ảnh hưởng. Thống nhất từ bước chuẩn bị dữ liệu GIS để biết rõ bản nào được dùng, dùng cho việc gì và phần nào còn phải hoàn thiện.
