WebGIS 3D là cách đưa dữ liệu địa không gian ba chiều lên ứng dụng web để người dùng quan sát và tương tác. Tùy hệ thống, dữ liệu có thể gồm địa hình, mô hình công trình hoặc đám mây điểm. Khả năng tra cứu thuộc tính, đo đạc hay phân tích phải được xem riêng; một cảnh 3D mở được trên trình duyệt chưa tự có đủ các chức năng đó.
Hai tuyến giao thông cắt nhau trên mặt bằng chưa chắc tạo thành một nút giao: một tuyến có thể chạy trên cầu, tuyến kia đi bên dưới. Trong tình huống như vậy, cách thể hiện 3D giúp người xem nhận ra quan hệ không gian dễ hơn.
Nhưng nếu công việc là tìm đèn đường chưa kiểm tra hoặc thống kê tài sản theo địa bàn, bản đồ 2D kèm danh sách có thể đã đủ. Bổ sung chiều thứ ba chỉ có ý nghĩa khi nó giúp trả lời rõ hơn một câu hỏi của người sử dụng.
Bắt đầu từ điều khó nhìn trên bản đồ hiện tại
Những quan hệ về chiều cao, chiều sâu và trên dưới là nơi đáng cân nhắc 3D. Có thể đó là vị trí một công trình so với địa hình, các tầng của tòa nhà hoặc những tuyến hạ tầng đi qua nhau.
Hãy chọn một tình huống cụ thể rồi xem cách thể hiện nào giúp người dùng hiểu được mà ít phải giải thích thêm. Một góc nhìn 3D có thể làm rõ hình dạng, nhưng cũng có thể che khuất đối tượng phía sau. Người dùng cần có thể đổi góc nhìn, chọn lớp hoặc quay về mặt bằng khi việc tra cứu thuận tiện hơn ở đó.
Đối với người chủ yếu làm việc với danh sách và hồ sơ, việc mở thông tin đúng đối tượng thường quan trọng hơn mức chi tiết của mô hình. Vì vậy, 2D và 3D có thể bổ sung cho nhau trong cùng cách sử dụng.
Hình ảnh thuyết phục vẫn phụ thuộc vào dữ liệu
Mô hình cho thấy hai đối tượng nằm gần nhau chưa đủ để kết luận khoảng cách thực tế hay điều kiện an toàn. Muốn dùng cho kiểm tra chuyên môn, phải biết chất lượng đo, hệ tọa độ, mốc độ cao và yêu cầu của công việc đó.
Nguồn mô hình cũng cần được ghi rõ là thiết kế, dữ liệu đã kiểm tra hay hình minh họa. Một phiên bản thiết kế cũ không tự phản ánh công trình sau cải tạo, dù được đặt rất khớp và hiển thị đẹp trên bản đồ.
Ở những nơi thiếu dữ liệu, cách thể hiện phải giúp người xem nhận ra phần chưa biết. Tạo hình hoàn chỉnh bằng các giá trị giả định mà không giải thích dễ khiến người dùng tin nhiều hơn mức dữ liệu cho phép.
Chuẩn bị gì để đưa mô hình vào WebGIS 3D?
Trước hết cần biết mô hình nằm ở đâu: hệ tọa độ, đơn vị, hướng và mốc độ cao. Một mô hình dùng tọa độ cục bộ phải được đặt vào hệ quy chiếu phù hợp và đối chiếu với dữ liệu tham chiếu. Kích thước nhìn hợp lý trên màn hình chưa đủ để xác nhận vị trí.
Tiếp theo là thông tin muốn tra cứu. Mô hình bề mặt có thể cho hình ảnh trực quan nhưng không tách sẵn từng tài sản; mô hình BIM có thể có mã bộ phận, song phải kiểm tra xem mã và thuộc tính nào còn được giữ sau chuyển đổi. Người dùng cần chọn được đối tượng nào thì dữ liệu phải hỗ trợ mức đó.
3D Tiles là chuẩn tổ chức nội dung địa không gian 3D để truyền tải và hiển thị hiệu quả theo từng phần. Chuyển sang 3D Tiles phục vụ cách đưa nội dung lên màn hình; việc này không tự bổ sung thuộc tính còn thiếu, sửa sai tọa độ hoặc chứng minh chất lượng khảo sát.
Chọn mức chi tiết theo người dùng và thiết bị
Mô hình càng nhiều chi tiết càng có thể đòi hỏi nhiều tài nguyên để truyền và hiển thị. Cần thử trên thiết bị và kết nối dự kiến sử dụng, nhất là khi nhân viên truy cập bằng điện thoại ngoài hiện trường.
Không phải mọi chi tiết đều phải xuất hiện cùng lúc. Người dùng có thể xem toàn khu vực trước, rồi tải hoặc mở phần chi tiết khi chọn một công trình. Các chuẩn hiển thị dữ liệu 3D hỗ trợ tổ chức việc này, nhưng không thay thế việc kiểm tra trải nghiệm trên dữ liệu của dự án.
Trước khi quyết định triển khai, hãy cho người sử dụng giải quyết cùng một câu hỏi bằng bản đồ 2D và cách xem 3D dự kiến. Quan sát họ hiểu được gì, còn nhầm ở đâu và mất công thao tác đến mức nào. Kết quả đó sẽ cho biết 3D nên giữ vai trò gì trong hệ thống, thay vì chọn chỉ vì hình thức trình diễn hấp dẫn.
Một bài thử nên yêu cầu người dùng tìm một công trình, đổi góc nhìn, mở thông tin cần thiết và quay lại bản đồ tổng thể. Ghi nhận cả thời gian tải lẫn chỗ dễ nhầm. Nếu nguồn là bản vẽ hoặc mô hình công trình, bài CAD, BIM và GIS giúp xác định phần cần giữ khi kết nối.
